ประชาคมอาเซียนได้แบบมาจากใคร?

ประเทศไทยในต้นปีนี้ กระแสของประชาคมเศรษฐกิจอาเซียน AEC มาแรงพอสมควร เพราะเหลือเวลาเพียง 2 ปี กับอีก 356 วัน เราก็จะเข้าสู่การเป็นประชาคมเศรษฐกิจอาเซียนอย่างสมบูรณ์ทุกด้าน ไม่ว่าจะเป็นเสรีทางด้านการค้าสินค้า การค้าบริการ การลงทุน การเคลื่อนย้ายเงินทุน การเคลื่อนย้ายแรงงานที่มีทักษะ ฯลฯ

ทวีปยุโรปต้นปีนี้ ความหวังของประชาชนคนในสหภาพยุโรป 27 ประเทศลดน้อยลงไปทุกที กรณีที่จะมี ‘สหรัฐยุโรป’ หรือ United States of Europe ในอนาคต เพื่อไปดุลกับ‘สหรัฐอเมริกา’ หรือ United States of America เพราะในห้วงช่วงขวบปีที่ผ่านมา เศรษฐกิจหลายประเทศในสหภาพยุโรปแย่จนแทบเอาตัวไม่รอด แม้ประเทศใหญ่อย่างเยอรมนีที่เราเคยมีความเชื่อว่า เศรษฐกิจแข็งปึ้ก ทว่า เมื่อเปิดดูใต้พรม กลับพบว่ามีหนี้สินมหาศาล ไม่ได้รวยอย่างที่คิด  และมีแนวโน้มว่า ในปีนี้ อาจจะมีบางประเทศต้องกระเด็นจากกลุ่มยูโรโซน 17 ประเทศ ผมหมายถึง กลุ่มประเทศที่เลิกใช้สกุลเงินของตนเองและหันมาใช้เงินสกุลยูโร

ประเทศที่มีพื้นที่กระจิดริดกระจ้อยร่อย มีประชากรน้อยอย่างลัตเวีย ลิทัวเนีย เอสโตเนีย บัลแกเรีย เช็ก สโลวีเนีย สโลวัก ลักเซมเบิร์ก ฯลฯ ถ้าอยู่โดดเดี่ยวชาติเดียว ไม่เกี่ยวกับใคร ก็คงจะไม่มีราคาค่างวดในการไปต่อรองกับชาติรัฐอื่น แต่รวมตัวกันเป็นสหรัฐ สหภาพ ประชาคม ฯลฯ ก็จะแข็งแรงเหมือนไม้หลายกิ่งที่มาอยู่รวมในกำเดียวกัน

สุนทรพจน์ของวินสตัน เชอร์ชิล ที่พูดไว้ในเมืองซูริคเมื่อ พ.ศ. 2489 มีข้อใหญ่ใจความสำคัญว่า ชาติรัฐในทวีปยุโรปต้องรวมกันเป็น federation สหพันธ์ หรือ United Statesสหรัฐ แบบเดียวกับสหรัฐอเมริกา เชอร์ชิลเรียกกลุ่มยุโรปที่จะรวมกันในอนาคตว่า United States of Europe แปลตรงตัวเลยก็คือ สหรัฐยุโรป

อีกคนหนึ่งซึ่งคิดเหมือนเชอร์ชิลก็คือชอง มอนเนต์ นายมอนเนต์เคยปราศรัยว่า ‘ไม่มีอนาคตอื่นใดสำหรับผู้คนในยุโรป นอกเหนือไปจากการเป็นสหภาพ’

 9 พฤษภาคม 2495 รัฐมนตรีต่างประเทศฝรั่งเศสและนายกรัฐมนตรีเยอรมนีตะวันตก ลงนามในแผนชูมอง แผนนี้ที่ลงนามโดยสองประเทศในวันที่ 9 พฤษภาคม 2595 นี่แหละครับ ทำให้การรวมตัวของประเทศในทวีปยุโรปเกิดขึ้น กลุ่มที่ประเทศพวกนี้ตกลงปลงใจที่จะรวมเป็นอันหนึ่งอันเดียวกันเรียกว่า ‘ประชาคมถ่านหินและเหล็กกล้าแห่งยุโรป’

อิตาลี เบลเยียม เนเธอร์แลนด์ และลักเซมเบิร์ก เห็นว่าฝรั่งเศสกับเยอรมนีตะวันตกทำดี ก็กระโจนลงมาสนับสนุนเป็นสมาชิกของประชาคมแห่งแรกนี้ด้วย

ลูกอ๊อด โตเป็นกบ ฉันใด ประชาคมถ่านหินและเหล็กกล้าแห่งยุโรป ก็โตขึ้นจนบั้นปลายท้ายที่สุด กลายเป็นสหภาพยุโรป ฉันนั้น ทุกวันที่ 9 พฤษภาคมของทุกปี พวกที่คลั่งความเป็น ‘ยุโรปหนึ่งเดียว’ ก็จะฉลองกันใหญ่โต และถือว่าวันนี้เป็นวันก่อตั้งสหภาพยุโรป

ความฝันขั้นต่อไปของพวกนี้ก็คือ จะต้องสร้างสหรัฐยุโรปขึ้นมาให้มีสถานะเหมือนสหรัฐอเมริกา อันนี้ก็จริงนะครับ ผู้อ่านท่านลองตรองดู ว่าถ้าไม่มีสหรัฐอเมริกา วันนี้ก็อาจจะมีประเทศเล็กชาติน้อยอุบัติเลพาเลพาด เกลื่อนกลาด เลอะเทอะ อย่าง สาธารณรัฐแอละแบมา ราชอาณาจักรนิวแฮมป์เชียร์ สมาพันธรัฐเวอร์มอนต์ สหพันธ์สาธารณรัฐออริกอน สาธารณรัฐประชาธิปไตยอิลลินอยส์ สาธารณรัฐสังคมนิยมอาหรับไอดาโฮ เครือรัฐมินนิโซตา ฯลฯ ประเทศเล็กชาติน้อยทั้ง 50 แห่งเหล่านี้ คงจะไม่มีพลังเท่ากับเมื่อรวมกันเป็นอภิพญามหาประเทศใหญ่อย่างสหรัฐอเมริกา ที่เป็นประเทศเดียว แต่แบ่งการปกครองออกเป็น 50 รัฐ

ฝันของพวก ‘ยุโรปหนึ่งเดียว’ ผ่านการพัฒนามาหลายขั้นตอน เริ่มจากเมื่อ พ.ศ. 2495 เป็นประชาคมถ่านหินและเหล็กกกล้ายุโรป (ECSC) พ.ศ. 2500 เป็นประชาคมเศรษฐกิจยุโรป (EEC) และประชาคมพลังงานปรมาณูยุโรป (EURATOM)

เป็นประชาคมยุโรป (EC) และเป็นสหภาพยุโรป (EU)

ผู้คนในทวีปยุโรปมีมากมายหลายความคิด คนบางพวกคิดว่า อยู่คนเดียวดีกว่า อย่าไปรวมกับประเทศใดเลย แต่อีกพวกหนึ่งคิดว่า อยู่คนเดียวอันตราย เพราะอำนาจในการต่อรองในเวทีโลกมีน้อย ถูกรังแกได้ง่าย มาอยู่รวมกันเป็นกลุ่มใหญ่ดีกว่า

พวกที่คิดแบบหลังนี่แหละครับ เราเรียกว่า Europeanists หรือพวกสนับสนุนการรวมยุโรป ซึ่งเป็นต้นแบบของพวกที่สนับสนุนการอยู่กันเป็นประชาคมอาเซียน.

ที่มา :  หนังสือพิมพ์ไทยรัฐ จันทร์ ๙ มกราคม ๒๕๕๕ คอลัมน์เปิดฟ้าส่ิองโลก